Nr1 - Reisgids voor de Gemeente Herstappe

Haspengouw - Hesbaye - Der Hespengau - Belgisch Limburg

Herstappe: de kleinste gemeente van België 50° 43' 37" N, 5° 25' 35" E
Stratenplan

Wie naar Limburgs kleinste gemeente trekt, moet beslist herberg ’t Tolhuys bezoeken.

Nu is het een fiets- en wandelherberg met authentieke boerenkeuken.

Aan het gemeentehuis kan men kiezen voor twee wandelroutes van 5,5 km en 9,5 km in het spoor van Jan zonder Vrees.

Tijdens de wandeling kom je langs het slagveld van de slag van Othée in de vallei van de Ezelsbeek.

De gemeente telt nog geen 100 inwoners, waardoor het de gemeente is met het kleinste aantal inwoners van België.

Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2006 had het slechts 70 kiesgerechtigden.

Bezienswaardigheden

- De Haspenhoeve is een vierkantshoeve in de dorpskern van Herstappe en dateert van 1782.

- De Sint-Jan-Baptist (Johannes de Doper) parochiekerk, is een éénbeukige neogotische kerk ter vervanging van de oorspronkelijke kerk, die reeds in 1711 als in slechte staat wordt beschreven. Deze kerk werd in 1858-1859 afgebroken en in 1869 vervangen door het huidige gebouw.

- Het Heilige Huisje

- Het Tolhuis, In 1770 werd er door het prinsbisdom op de hoofdweg tussen Luik en Borgloon een tolhuis gebouwd om via een tolheffing inkomsten te hebben om de weg te onderhouden.

Op het hoogste punt van Herstappe is een vergezicht op de kerk van Rutten, de basiliek van Tongeren en bij helder weer de koeltorens van Genk.

Tijdens Herstappe 1408, de viering van de 600ste verjaardag van de Slag van Haspengouw op 13 september 2008, is de binnenplaats van de Haspenhoeve gebruikt als open theater waarbij onder een middeleeuwse marktplaats georganiseerd werd. Ook vonden er nog andere historische activiteiten plaats in Herstappe en Othée. 's Avonds organiseerden beide dorpen een fakkeltocht naar de Ezelsbeek waar de slag plaatsvond.

’t Tolhuys

Hier worden boerengerechten gemaakt, zoals spek en eieren geserveerd in een pan met molenaars brood.
Natuurlijk kan u hier ook terecht voor een snack of borrelhapje.
In 't Tolhuys kan je dus genieten van een croque monsieur tot een overheerlijke pasta aan democratische prijzen.

Dorpsstraat 10 - 3717 Herstappe
Tel: 012 / 23 61 44
Email: info@hettolhuys.be www.hettolhuys.be

Geen brood zonder graan

Al sinds mensenheugenis worden granen gebruikt om brood te bakken.
Er zijn vele soorten graan. Tarwe is een van de voornaamste granen waar de mensheid zich mee voedt, naast rijst en maïs. Het staat met maïs op een gedeelde eerste plaats.

Voor onze voeding zijn de belangrijkste:

Tarwe, rogge, teff, gerst, haver, gierst, rijst en maïs. Deze graansoorten zijn niet allemaal geschikt om brood van te bakken. Voor de broodbereiding wordt vooral tarwe gebruikt. Tarwemeel kan met zijn eiwitten die het zogenaamde gluten vormen het gas dat de gist maakt vasthouden. Deze functie is absoluut noodzakelijk om het deeg te laten rijzen en een luchtig eindproduct te verkrijgen! Maïs, haver, boekweit, teef, gierst, rogge, kunnen wel aan het tarwemeel worden toegevoegd. Ook het gebruik van wel tachtig verschillende zaden en noten geeft anders smakende broodsoorten.

Boekweit

Boekweit is oorspronkelijk afkomstig uil Midden-Azië. Het wordt nu niet zoveel meer gekweekt, maar ooit was het in onze streken één van de belangrijkste zandgrondgewassen.
De bloem van deze grassoort is rijk aan honing en ruikt lekker.
Boekweitbrood is brokkelig, droogt vlug uit en wordt zeer hard. Boekweitmeel wordt dan ook voornamelijk voor de pittige smaak aan gewone tarwe toegevoegd.
Ook is de boekweit ideaal voor pannenkoekenbeslag.

Gemengd met rogge- of tarwemeel wordt boekweitmeel gebruikt om (spek)pannenkoeken van te bakken. Het meel wordt ook gebruikt om balkenbrij en andere vleeswaren mee af te maken.

Gerst

Gerst is na tarwe en teff het oudst bekende graan. Het wordt meestal in kleinere hoeveelheden. Aan andere graanmengsels toegevoegd. Als de plant goudgeel van kleur wordt en afsterft, concentreert het leven zich in de korrels, net als bij de andere granen. Er wordt vet en eiwit gevormd en het bevat een hoog gehalte aan fosfor, kalium en chloor.

Gerstekorrels bevatten meer mineralen dan andere graansoorten. IJzer bij voorbeeld, voor de aanmaak van rode bloedlichaampjes en het onmisbare calcium voor botten en tanden.

Gerst bevat weinig gluten (in water zwellende kleefstoffen) en is daarom niet geschikt voor het bakken van brood.

Vanwege de onverteerbare bolster om de vrucht wordt gerst altijd gepeld.
Gepelde gerst wordt gort genoemd.
Ontkiemende gerstkorrels (gerstemout) vormen de belangrijkste grondstof voor de productie van bier en whisky.

Gierst

In de Middeleeuwen was gierst bij ons het volksvoedsel bij uitstek. In Afrika is "sorghum" (een gierstsoort) nu nog één van de belangrijkste gewassen. Door de zachte neutrale smaak combineert het graan perfect met andere ingrediënten. Volkorenbrood met gierst bij voorbeeld is een heerlijke combinatie. Gierst wordt ook vaak gebruikt in pap- en drankbereidingen. Gierstkorrels bevatten een hoog gehalte aan olie met kiezelzuur dat een gunstige werking heeft op onze huid, haar, en nagels. Deze graansoort is bovendien ook rijk aan ijzer.

De gepelde gierstkorrel kan net zoals rijst gegeten worden.
Parelgierst wordt het meeste gegeten als couscous.
Gierst wordt ook verwerkt tot meel, griesmeel, vlokken en popcorn

Haver

Van alle granen gedijt haver het best in het vochtige klimaat van de gematigde klimaatstreken. In Noord en West-Europa is het dan ook een belangrijke graansoort. Haver is rijk aan olie en heeft dus een bijzonder hoge voedingswaarde. Haver wordt in de keuken vooral gebruikt bij de bereiding van havermoutpap, havermoutkoekjes. Als decoratiemiddel is het vaak terug te vinden op vele producten. Haver wordt bovendien ook gebruikt bij het stoken van alcohol. Haver is rijk aan eiwitten, vezels, zetmeel, mineralen en vitaminen. Bovendien bevat dit olierijke graan erg weinig verzadigde vetzuren, waardoor het een zeer gezonde energieleverancier is!

Haver wordt gebruikt als paardenvoer en voor de productie van havermout en havervlokken.

Maïs

Maïs werd door Columbus vanuit Zuid-Amerika overgebracht naar ons continent. De indianen verwerkten maïs al tot maïsbloem, waarna ze er ongegiste broden van bakten. Tegenwoordig is bij de meeste bakkers wel maïs-brood te verkrijgen. Omdat maïs geen glutenvormende eiwitten bevat, moet het aan bijvoorbeeld tarwemeel worden toegevoegd om er een goed brood van
te bakken. Maïs bevat veel zetmeel en houdt dus ook ons koolhydraatgehalte op peil.
De suikers, de vetten en de eiwitten in de maïs zorgen eveneens voor energie en voor de opbouw en het onderhoud van ons organisme.

Tarwe

Tarwe is het belangrijkste broodgraan. Het wordt vooral gebruikt wegens zijn vermogen om gas vast te houden: het door de gist geproduceerde gas, dat brood het luchtige karakter geeft. Dit gasvasthoudende vermogen heeft tarwe te danken aan bepaalde eiwitten. Deze eiwitten vormen in het deeg een soort skelet, het gluten. Dit gluten zorgt voor de uiteindelijke vorm van het brood en maakt dat tarwe het belangrijkste broodgraan is.

Meel van gewone tarwe is afhankelijk van het ras geschikt voor het maken van brood, biscuit en gebak. Pasta's worden meestal van durumtarwe gemaakt.

Rogge

Roggemeel bevat in tegenstelling tot tarwemeel nauwelijks eiwitten die het gluten kunnen vormen. Daarom wordt het vaak met tarwemeel vermengd. Ook zonder deze vermenging kan er echter een prima brood worden gebakken. Rogge heeft het vermogen om bijzonder veel water op te nemen. Dit resulteert in broden die erg lang nat blijven.

Spelt
Spelt komt nu weer in de belangstelling bij de biologische landbouw omdat het minder bemesting nodig heeft, beter bestand is tegen ziekten en een zogenaamde harde korrel met een hoog gehalte aan gluten heeft wat gunstig is voor het bakken van brood. Speltmeel wordt vaak door homeopathische genezers aanbevolen aan mensen met darmklachten.
Spelt (Triticum spelta) is een soort grove tarwe. Het is een kruising van de Emmertarwe en de Eenkoorn. Het is ontstaan in het Nabije Oosten, waar het tenminste al 3000 jaar lang wordt verbouwd.

Teff

Teff is zeker zo oud als tarwe. Het gewas behoort tot de grassen. In veel Afrikaanse landen eet men Teff. Teff bevat echter niet het eiwit Gladine dat nodig is om gluten te vormen, maar is daardoor zeer geschikt om producten voor Coeliakie patiënten van te maken. Teff heeft ten opzichte van andere bakmixen, waarin grote hoeveelheden zetmeel verwerkt zijn, een heel hoge voedingswaarde. Het meel is van de gehele korrel gemalen en bevat veel mineralen en andere natuurlijke stoffen en draagt daardoor bij aan de aanmaak van zeer goed zuurstof opneembaar bloed.

Teffmeel kan op dezelfde manier verwerkt worden als tarwemeel

Streekspecialiteiten:

sudderpotjes, boekweitpannenkoeken, soete bruydskoek, ovenspekkenbrood.

de ‘Herstappes blonde’: een stevig en fris amberkleurig moutbier (9°) dat speciaal gemaakt werd ter gelegenheid van de 600ste verjaardag van de slag van Haspengouw (23 september 1408) die op 13 september van dit jaar zal herdacht worden.

Het bier, dat gebrouwen werd bij de artisanale brouwerij Bink in Kerkom bij Sint-Truiden, kan alleen gedronken worden in ’t Tolhuys, de brasserie van Herstappe.

Daar kun je genieten van een ‘Jan zonder Vrees’, een triple die speciaal voor Limburgs kleinste gemeente gemaakt werd door de artisanale brouwerij Bink.

Bronwater, gerstemout, gist en hop zijn de ingrediënten.

Gemeente Herstappe
Dorpsstraat 5
3717. Herstappe
Telefoon: 012 23 55 57

23 sept 2008 ... Precies 600 jaar geleden werd op de velden tussen Othée en Herstappe

De Slag van Haspengouw uitgevochten.

De slag van Haspengouw vond op 23 september 1408 plaats in de buurt van het Waalse Othée tussen de prins-bisschop van Luik en zijn Bourgondische bondgenoten en Luikse rebellen.
De rebellen leden grote verliezen door gebrek aan ervaring.
Ze vormden met de hulp van inwoners van Tongeren een leger van 50.000 ongetrainde strijders onder leiding van Hendrik van Horne.
De prinsbisschoppelijke alliantie bestond uit 35.000 geoefende militairen die aangevoerd werden door Jan Zonder Vrees, hertog van Bourgondië.
Het hoofd van de aanvoerder van de rebellen werd als teken van overwinning overgemaakt aan Jan van Beieren.

Door zijn heldhaftig optreden kreeg Jan I, hertog van Bourgondië zijn bijnaam Jan zonder Vrees.

Herstappe adopteert de kattendoorn

Met de kattendoorn adopteerde Herstappe een boegbeeld voor de kalkminnende flora, typisch voorhet zuiden van Haspengouw. Dit struikje tooit zich in de zomer in een uitbundige paarse bloemenpracht.

Maar zijn verschijning wordt steeds schaarser.
Hierdoor is de kattendoorn op de Vlaamse Rode Lijst terecht gekomen als ‘kwetsbaar’.

Kattendoorn en begeleidende soorten zoals wilde marjolein hebben vooral te lijden van de verrijking van de bodem.
Ze worden verstikt door snelgroeiende soorten zoals brandnetels en bramen.Daardoor zijn ze nu vooral terug te vinden in wegbermen, waar de bemestingsdruk minder is.
Maarook daar krijgen kattendoorn en co het moeilijk.
Bijna alle straten in Herstappe zijn holle wegen, die nog niet zo erg lang geleden zomersebloementapijten vormden. Schapen waren toen de maaiers van dienst.
Maar de scheper verdween en de brandnetel kwam.

Met een aangepast beheer kunnen de bloemen echter terugkeren in Herstappe

Wil jij ook je site aanmelden? Mail: Office@Nr1-site.com